Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka, 14/16, 95/18 – dr. zakon i 71/21), Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja II (druge) kategorije, kao Predela izuzetnih odlika „Mučanjˮ.

Predeo izuzetnih odlika „Mučanjˮ nalazi se u jugozapadnoj Srbiji, i administrativno-teritorijalno pripada Moravičkom upravnom okrugu. Prostire se na teritoriji opštine Ivanjica, u okviru KO Preseka, KO Brezova i KO Močioci i zauzima površinu od 1.714 ha 80 a 23 m². Na prirodnom dobru uspostavlja se režim zaštite II (drugog) i III (trećeg) stepena.

Zahvaljujući specifičnoj geološkoj građi, pedološkom pokrivaču, bogatstvu vode, karakteristikama klime omogućen je opstanak raznovrsnog živog sveta. Najveću vrednost ima krajnje ugroženi runolist (Leontopodium nivale subsp. alpinum)  zajedno sa jugoslovenskim zvončićem (Edraianthus jugoslavicus), tisom (Taxus baccata), tamnocrvenom kaluđerkom (Epipactis atrorubens) i crepastom gladiolom (Gladiolus imbricatus). Takođe, prisutne su brojne vrstea orhideja, 28 vrsta lišajeva, 59 vrsta ptica, kao i bogata fauna vodozemaca i gmizavaca. Područje se ističe  po prisustvu različitih tipova staništa kao što su staništa sa mešovitom šumskom vegetacijom, livadska, vodena staništa, visoki stenski odseci i kamenjari.

Na osnovu Pravilnika o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15), Predeo izuzetnih odlika „Mučanjˮ svrstava se u II kategoriju – zaštićeno područje rgionalnog, odnosno velikog značaja.

Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je 31. jula 2026. godine Studiju zaštite Predela izuzetnih odlika „Mučanjˮ,  Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu.

Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode.

Dokumentaciju možete preuzeti OVDE.

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Predeo izuzetnih odlika „Klisura reke Gradac”.

PIO „Klisura reke Gradac” nalazi se u zapadnoj Srbiji, na teritoriji grada Valjeva, u sistemu Lelićkog karsta, i pruža se od samog Valjeva do severnih padina planine Povlen. 
Klisura reke Gradac predstavlja izuzetan objekat geonasleđa Srbije sa vrednim geomorfološkim i hidrološkim fenomenima. Područje je stanište bogatog biodiverziteta – evidentirano je 489 taksona flore, 124 vrste ptica (od čega 97 gnezdarica), brojne vrste sisara, vodozemaca i gmizavaca, među kojima i strogo zaštićene vrste od međunarodnog značaja kao što su vidra (Lutra lutra), vuk (Canis lupus) i mrki medved (Ursus arctos). Značajne kulturno-istorijske vrednosti na predmetnom prostoru čine Manastir „Ćelije” iz XIII veka i hidroelektrana „Degurić”, kao spomenik kulture.

Područje koje se stavlja pod zaštitu obuhvata površinu od 3.402,97 ha. Prema strukturi površina katastarskih opština (Grad Valjevo: KO Donje Leskovice, KO Gornje Leskovice, KO Bogatić, KO Lelić, KO Belić, KO Degurić, KO Brangović, KO Kovačice i KO Bačevci) po vlasništvu, površine u zaštićenom području su u javnom (56,26%), državnom (23,01%) i privatnom (20,73%) vlasništvu. Na području PIO „Klisura reke Gradac” ustanovljavaju se režimi zaštite II i III stepena (II stepen – 544,26 ha; III stepen – 2.858,71 ha).
Prema Uredbi o ekološkoj mreži („Službeni glasnik RS”, broj 102/10), područje PIO „Klisura reke Gradac” je u okviru ekološki značajnog područja pod rednim brojem 33 – „Valjevske planine” identifikovano kao područje ekološke mreže Emerald pod nazivom „Klisura reke Gradac RS0000054”, odnosno nalazi se u obuhvatu  međunarodno i nacionalno značajnog područja za ptice „Valjevske planine RS025IBA”. 
Prema Pravilniku o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, br. 97/15), PIO „Klisura reke Gradac” svrstava se u I kategoriju – zaštićeno područje od međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.
 

Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je 17. septembra 2025. godine Studiju zaštite Predela izuzetnih odlika „Klisura reke Gradac” Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu. 
Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode prirode. Izvod iz studije i kartu područja možete preuzeti OVDE.
 

OBAVEŠTENJE O POSTUPKU POKRETANJA ZAŠTITE SPECIJALNOG REZERVATA PRIRODE „VELIKI RZAV

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav”.

Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav” nalazi se između istočnog oboda planinskog masiva Zlatibora i zapadnog oboda Mučnja i Okruglice, od sela Močioci na jugu i Arilja na severu i zahvata delove teritorija opština Arilje, Ivanjica, Požega, Čajetina i Nova Varoš i grada Užice. Leži na području tektonske jedinice Unutrašnjih Dinarida zapadne Srbije. Na dužini toka Velikog Rzava od 66,6 km, u predloženim granicama zaštite je 50,7 km.

Dolina Velikog Rzava se izdvaja od sličnih predela u Srbiji visokim stepenom očuvanosti i raznolikosti prirodnih pojava i procesa. Zahvaljujući svojim hidrološkim, geomorfološkim i hidrogeološkim karakteristikama, kao i minimalnoj izloženosti antropogenom uticaju, područje SRP „Veliki Rzav” je značajan centar genske specijske i ekosistemske raznovrsnosti.

Cilj predloga zaštite je očuvanje utvrđenih temeljnih prirodnih vrednosti, zaštita voda od zagađivanja i nepovoljnih promena hidroloških režima, i očuvanje prirodnih objekata i pojava koji svojim geološkim, geomorfološkim i hidrografskim obeležjima predstavljaju istaknute i retke vrednosti geonasleđa.

Ukupna površina Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav” iznosi 4857,56 ha. Prema strukturi površina katastarskih opština (Opština Arilje – KO Severovo, KO Kruščica, KO Radoševo, KO Đedovac, KO Visoka i KO Bjeluša; Opština Ivanjica – KO Močioci, KO Preseka i KO Brezova; Opština Požega – KO Roge i KO Svračkovo; Opština Nova Varoš – KO Bela Reka; Opština Čajetina – KO Željine; Grad Užice – KO Ravni, KO Skršuti i KO Drežnik) po vlasništvu,  površine u zaštićenom području su u državnoj (26,4%), privatnoj (70,65%), javnoj (2,93%), društvenoj (0,02%) i mešovitoj (0,005%) svojini. Na području Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav” ustanovljavaju se režimi zaštite II (drugog) i III (trećeg) stepena.

U skladu sa postupkom vrednovanja, utvrđenim Pravilnikom o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15), Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav” ispunjava uslov za proglašenje zaštićenog područja I kategorije – zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.

Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav” može se smatrati potencijalnim Natura 2000 područjem. U skladu sa Direktivom o staništima (Direktiva o očuvanju prirodnih staništa i divljih biljnih i životinjskih vrsta – The Habitats Directive, odnosno Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora) na teritoriji zaštićenog područja predložena su tri Područja od značaja za zajednicu (pSCIs – Sites of Community Importance), i to „Veliki Rzav” – tok reke s obalom, „Bela zemlja” – u okviru lokaliteta „Orlovača” i „Mučanj–Rzav”.

Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je 13. februara 2026. godine, korigovanu Studiju zaštite Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav” Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu.

Danom postavljanja ovog obaveštenja na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 7. Zakona o zaštiti prirode, čime prestaje da važi Obaveštenje o postupku pokretanja zaštite Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav”, objavljeno na veb prezentaciji Ministarstva zaštite životne sredine 9. avgusta 2024. godine.

Izvod iz Studije zaštite možete preuzeti OVDE.
 

    Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja II (druge) kategorije, kao Spomenik prirode „Bigrena akumulacija kod manastira Tumane”.
Spomenik prirode „Bigrena akumulacija kod manastira Tumane” nalazi se u severoistočnom delu centralne Srbije, u istočnom delu Podunavskog regiona, na teritoriji opštine Golubac.
 

Temeljnu vrednost prirodnog dobra predstavlja bigrena akumulacija,  geomorfološko – hidrološki objekat površinskog karstnog reljefa, sa većim brojem sekundarnih morfoloških oblika. Bigrena akumulacija kod manastira Tumana predstavlja bočnu dolinsku akumulaciju bigra u fluviokarstu istočne Srbije. Formirala se, najverovatnije tokom atlantske faze holocena, i predstavlja značajan paleogeografski indikator za rekonstrukciju klime, vegetacije i geomorfoloških procesa u prošlosti. Površina bigrene terase iznosi približno 8550 m2. Na odseku terase posebno su karakteristične sekundarne šupljine u bigru, kao vid specifične podzemne karstne morfologije, od kojih je jedna ovakva šupljina/pećina, jedinstvena ovog tipa u Srbiji. Ceo predeo Kameničkog potoka sa bukovim šumama i dolinom Tumanske reke izuzetno je značajan sa geomorfološkog aspekta, kao vid kontakta eolskih, proluvijalnih, padinskih diluvijalnih procesa, karsta i fluvijalnog/rečnog reljefa, što prostor čini izuzetno kompleksnim i značajnim.
 

Spomenik prirode „Bigrena akumulacija kod manastira Tumane” obuhvata površinu od 56 h 14 a 13 m2 od čega je 41a 01m2 (0,73%) u državnom vlasništvu, 44a 15m2 (0,79%) u privatnom vlasništvu (Srpska pravoslavna crkva Eparhija Braničevska) i 55 h 28a 97 m2 (98,48%) u svojini drugih oblika (Srpska pravoslavna crkva).  Ustanovljavaju se režimi zaštite  II i III stepena.
Bigrena akumulacija se nalazi na području Geoparka ,,Đerdapˮ koji se nalazi na listi UNESCO Globalne mreže geoparkova (Odluka Izvršnog saveta Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu od 10.jula 2020. godine)

IZVOD IZ STUDIJE ZAŠTITE SP BIGRENA AKUMULACIJA KOD MANASTIRA TUMANE možete preuzeti OVDE.
 

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Predeo izuzetnih odlika „Gornjačka klisura”.

PIO „Gornjačka klisura” nalazi se u istočnoj Srbiji, u Braničevskom upravnom okrugu, na teritoriji opština Žagubica i Petrovac na Mlavi. Područje predloženo za zaštitu je na samom ulazu u oblast Homolja i predstavlja njegovu zapadnu granicu ka ravničarskom, donjem toku reke Mlave. Centralnu osu ovog područja čini klisura koju je Mlava usekla izmeću Gornjačkih planina – Vukan (825 m n.v.) i Ježevac (675 m n.v.).

Gornjačka klisura je područje izvanrednih predeonih karakteristika koje se zahvaljujući svojoj jedinstvenoj i markantnoj geološkoj i geomorfološkoj strukturi odlikuje prisustvom značajnih elemenata geodiverziteta i objekata geonasleđa Srbije, značajnom specijskom i ekosistemskom raznovrsnošću vezanom i za specifična staništa refugijalnog karaktera, kao i bogatim kulturno-istorijskim i duhovnim nasleđem.

Ukupna površina PIO „Gornjačka klisura” iznosi 1.717,96 ha. Prema strukturi površina katastarskih opština (Petrovac na Mlavi: KO Šetonje i KO Ždrelo; Žagubica: KO Gornjak) po vlasništvu, površine u zaštićenom području su u državnom (23,89%), privatnom (18,47%) i javnom (14,84%) vlasništvu, kao i u drugim oblicima svojine (42,81%). Na području PIO „Gornjačka klisura” ustanovljavaju se režimi zaštite I, II i III stepena. 

Prema Pravilniku o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15) PIO „Gornjačka klisura” svrstava se u I kategoriju – zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog odnosno izuzetnog značaja.

Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je 2. marta 2023. godine Studiju zaštite Predela izuzetnih odlika „Gornjačka klisura” Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu. 

Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva (OVDE) ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode prirode.
 

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Specijalni rezervat prirode „Bosutske šume”.

SRP „Bosutske šume” nalazi se u jugozapadnom delu Autonomne Pokrajine Vojvodine, u okviru Sremskog okruga, i zauzima delove teritorija grada Sremska Mitrovica (katastarske opštine: Bosut i Sremska Rača) i opštine Šid (katastarske opštine: Jamena, Morović, Višnjićevo, Batrovci i Adaševci). Područje se pruža od auto-puta E70/A3 (Beograd–Zagreb) na severu do reke Save na jugu, u zoni tromeđe Srbije, Republike Hrvatske i Republike Srpske (BiH). Geografski predstavlja donji sliv reke Bosut i njene pritoke Studve, a graniči se sa državnim granicama prema Hrvatskoj i BiH.

Na području SRP „Bosutske šume” prisutne su prirodne vrednosti od posebnog nacionalnog i međunarodnog značaja: znatan broj retkih i ugroženih divljih biljnih i životinjskih vrsta, očuvana reliktna staništa nizijskih hrastovih šuma i mozaik vlažnih staništa. Cilj predloga zaštite je očuvanje izuzetno vrednog specijskog, ekosistemskog i predeonog diverziteta kao i tradicionalnih vidova korišćenja prostora i resursa na valorizovanom području.

Ukupna površina SRP „Bosutske šume” iznosi 17.618,14 ha. Prema strukturi katastarskih površina po vlasništvu, površine u zaštićenom području su u državnoj (99,95%) i privatnoj (0,05%) svojini. Na području SRP „Bosutske šume” ustanovljavaju se režimi zaštite I, II i III stepena.

U skladu sa postupkom vrednovanja, utvrđenim Pravilnikom o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15), SRP „Bosutske šume” ispunjava uslov za proglašenje zaštićenog područja I kategorije – zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.

Prema Uredbi o ekološkoj mreži („Službeni glasnik RS”, broj 102/10), SRP „Bosutske šume” pripada delu ekološki značajnog područja pod rednim br. 17 – „Bosutske šume”, odnosno identifikovano je kao međunarodno i nacionalno značajno područje za ptice. Sam rezervat je i potencijalno područje evropske ekološke mreže Natura 2000.

U cilju pokretanja postupka zaštite ovog prirodnog dobra, Pokrajinski zavod za zaštitu prirode dostavio je 30. aprila 2025. godine Studiju zaštite Specijalnog rezervata prirode „Bosutske šume” Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu. 

Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode.

Na osnovu člana 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o pokretanju novog postupka zaštite Predela izuzetnih odlika „Vršačke planine”, zaštićenog područja II (druge) kategorije.

Predeo izuzetnih odlika „Vršačke planine” nalazi se na jugozapadu AP Vojvodine, u Južnobanatskom okrugu, i obuhvata teritoriju osam katastarskih opština: Sočica, Jablanka, Mesić, Vršac, Veliko Središte, Malo Središte, Gudurica i Markovac. Ovo područje se odlikuje specifičnim geografskim položajem, orografskim i geološkim karakteristikama, kao i raznovrsnim biljnim i životinjskim svetom, zbog čega ima višestruki značaj – naučni, zaštitni, sportsko-rekreativni, turistički, privredni i drugi. Obuhvata dve prostorne celine: Vršačke planine i Mali vršački rit, čije su karakteristike rezultat prirodnih procesa i ljudskih aktivnosti.

Pokrajinski sekretarijat za urbanizam i zaštitu životne sredine je u skladu sa članom 41. Zakona o zaštiti prirode sproveo postupak zaštite i 22. decembra 2022. godine doneta je Pokrajinska skupštinska odluka o zaštiti Predela izuzetnih odlika „Vršačke planine” („Službeni list AP Vojvodine”, broj 54/22). Prema Pravilniku o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, br. 97/15), PIO „Vršačke planine” je svrstan u II kategoriju – zaštićeno područje od pokrajinskog/regionalnog, odnosno velikog značaja. Na prostoru PIO „Vršačke planine” uspostavljeni su režimi zaštite I, II i III stepena.

Na osnovu inicijative Republičkog hidrometeorološkog zavoda za premeštanje meteorološkog radara „Samoš” na Gudurički vrh, u okviru zaštićenog područja, uz izgradnju pristupne saobraćajnice i prateće infrastrukture, pokrenut je postupak izmene akta o proglašenju PIO „Vršačke planine”. U tom cilju, Pokrajinski sekretarijat za urbanizam i zaštitu životne sredine uputio je zahtev Pokrajinskom zavodu za zaštitu prirode za izradu izmene Studije zaštite. Zavod je 12. juna 2025. godine dostavio revidiranu stručnu osnovu, koja se u odnosu na verziju iz 2018. godine razlikuje isključivo u grafičkom prikazu lokaliteta pod režimom zaštite prvog stepena – Gudurički vrh i bilansu površina pod režimima zaštite I, II i III stepena. Ukupna površina režima zaštite I stepena umanjena je za 8 ha, jer je deo lokaliteta Gudurički vrh prebačen u režim zaštite II stepena, radi obezbeđenja prostora za postavljanje radara „Samoš”.

Ukupna površina PIO „Vršačke planine” utvrđena revizijom zaštite iznosi 5.328,86 ha. Od toga, režim zaštite I stepena se prostire na 167,60 ha (3,0%), režim zaštite II stepena na 3.342,43 ha (62,9%), dok režim zaštite III stepena zauzima 1.818,84 ha (34,1%).

Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje novog postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 7. Zakona o zaštiti prirode.

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja II (druge) kategorije, kao Predeo izuzetnih odlika „Povlen i kanjon Sušice”.

PIO „Povlen i kanjon Sušice” nalazi se u zapadnoj Srbiji, jugozapadno i zapadno od grada Valjeva i sastavni je deo venca podrinjsko-valjevskih planina. Administrativno pripada teritorijama grada Valjevo i opštine Kosjerić.

Masiv Povlena zajedno sa kanjonom Sušice predstavlja šumovito područje na kom su se, zahvaljujući njegovom relativno izolovanom geografskom položaju, očuvali mnogi prirodni fenomeni poput izvornih prirodnih ekosistema i staništa retkih i ugroženih vrsta, zatim različiti oblici reljefa složene geološke građe itd. Na osnovu valorizacije utvrđenih temeljnih vrednosti i sa stanovišta očuvanja biološke i geološke raznovrsnosti, predeonog diverziteta i kulturno-istorijskog nasleđa, predmetno područje ispunjava sve Zakonom propisane uslove za zaštitu.

Ukupna površina PIO „Povlen i kanjon Sušice” iznosi 4.117,29 ha. Prema strukturi površina katastarskih opština (Grad Valjevo: KO Brezovice, KO Donje Leskovice, KO Taor, KO Sušica i KO Vujinovača; Opština Kosjerić: KO Makovište I) po vlasništvu, površine u zaštićenom području su prema podacima Republičkog geodetskog zavoda u javnoj (40,79%), državnoj (6,65%), društvenoj (0,06%) i privatnoj (59,21%) svojini. Na području PIO „Povlen i kanjon Sušice” ustanovljavaju se režimi zaštite I (prvog), II (drugog) i III (trećeg) stepena.

Prema Pravilniku o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15) PIO „Povlen i kanjon Sušice” svrstava se u II (drugu) kategoriju – regionalnog, odnosno velikog značaja.

Prema Uredbi o ekološkoj mreži („Službeni glasnik RS”, broj 102/10), PIO „Povlen i kanjon Sušice” nalazi se u okviru ekološki značajnog područja Republike Srbije pod rednim br. 33 – „Valjevske planine”, odnosno identifikovano je kao odabrano područje za dnevne leptire (PBA) „Povlen 15”.

Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je 8. maja 2024. godine Studiju zaštite Predela izuzetnih odlika „Povlen i kanjon Sušice” Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu.

Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode prirode.

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21), Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku revizije zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Spomenik prirode „Prebreza – paleontološki lokalitet”.

SP „Prebreza – paleontološki lokalitet” nalazi se u Južnoj Srbiji, u podnožju južnih obronaka planine Veliki Jastrebac, na 3 km severozapadno od naselja Blace u pravcu Kruševca, u dolini Gluvog potoka u selu Prebreza.

Kao prirodno dobro od izuzetnog značaja, predmetno područje je prvobitno zaštićeno Uredbom Vlade Republike Srbije iz 2009. godine kao Spomenik prirode „Prebreza”, površine 0,86 ha. U skladu sa revizijom zaštite koja je sprovedena tokom 2024. godine, granica zaštićenog područja je proširena, tako da njegova ukupna površina sada iznosi 0,92 ha. Izvršenim izmenama uključene su dodatne katastarske parcele radi bolje zaštite fosilnih nalazišta i očuvanja ekosistema u okviru paleontološkog lokaliteta.

Prema strukturi KO Prebreza po vlasništvu, površine u obuhvatu zaštićenog područja su u privatnoj (83,32%), javnoj (15,07%) i državnoj (1,61%) svojini. Na celokupnom području Spomenika prirode uspostavljen je režim zaštite II (drugog) stepena.

Prema Pravilniku o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15), SP „Prebreza – paleontološki lokalitet” svrstava se u I kategoriju – zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.

Dana 26. februara 2025. godine, Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je Studiju zaštite Spomenika prirode „Prebreza – paleontološki lokalitet” Ministarstvu zaštite životne sredine kao nadležnom organu, na dalju proceduru.

Danom postavljanja obaveštenja i izvoda iz Studije zaštite na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 9. Zakona o zaštiti prirode prirode.